Układ SI

Układ SI – Wikipedia, wolna encyklopedia

Układ SI

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, szukaj
Wzorzec kilograma

Układ SI (franc. Système International d'Unités) – Międzynarodowy Układ Jednostek Miar zatwierdzony w 1960 (później modyfikowany) przez Generalną Konferencję Miar. Jest stworzony w oparciu o metryczny system miar. Jednostki w układzie SI dzielą się na podstawowe i pochodne.

W Polsce układ SI obowiązuje od 1966, obecnie został oficjalnie przyjęty przez wszystkie kraje świata z wyjątkiem Stanów Zjednoczonych, Liberii i Birmy.

Spis treści

Historia

Daty przyjęcia układu SI przez poszczególne państwa.
     1800      1820      1840      1860      1880      1900      1920      1940      1960      1980      Dane nie są obecnie dostępne.

     Kraje, które nie przyjęły systemu metrycznego.

Układ SI powstał ze starego układu MKS, do którego należał metr, kilogram i sekunda. W 1954 roku dołączono jako podstawowe jednostki amper, kelwina oraz kandelę, natomiast sam Międzynarodowy Układ Jednostek Miar został zatwierdzony na XI Generalnej Konferencji Miar w 1960 roku. Po obradach XIV Generalnej Konferencji Miar w 1971 r. do klasy jednostek podstawowych został włączony mol określający liczność materii. Natomiast na XX, w październiku 1995 roku do klasy jednostek pochodnych włączono jednostki występujące dotychczas jako jednostki uzupełniające - radian i steradian.

Jednostki podstawowe

Obecnie układ SI zawiera 7 jednostek podstawowych[1].

Nazwa Jednostka Wielkość fizyczna
metr m długość
kilogram kg masa
sekunda s czas
amper A natężenie prądu elektrycznego
kelwin K temperatura
kandela cd natężenie światła, światłość
mol mol liczność materii

Dawne jednostki uzupełniające (obecnie zaliczane do jednostek pochodnych)

Nazwa Jednostka Wielkość fizyczna Informacje dotyczące jednostki (liczby niemianowane)
radian rad miara kąta płaskiego [\mbox{rad}]=\left[ \frac{\mbox{m}}{\mbox{m}} \right]=[1]
steradian sr miara kąta bryłowego [\mbox{sr}]=\left[ \frac{\mbox{m}^2}{\mbox{m}^2} \right]=[1]

Jednostki pochodne

Information icon.svg Osobny artykuł: Jednostka pochodna układu SI.

Jednostkami pochodnymi nazywamy wszystkie pozostałe jednostki wielkości fizycznych, zarówno te posiadające własne nazwy jak np. wat (W) czy dioptria (δ), jak i te, które ich nie posiadają i są wyrażane za pomocą jednostek podstawowych, np. przyspieszenie nie posiada swojej nazwy jednostki i wyrażane jest za pomocą metra i sekundy - \frac m {s^2}

Przedrostki układu SI

Information icon.svg Osobny artykuł: Przedrostek SI.

Przyjęte oficjalnie na XI Generalnej Konferencji Miar w 1960 roku są nazwami (prefiksami) dla przeliczników dziesiętnych jednostek[2]. Poza kilogramem wszystkie jednostki podstawowe nie są spotęgowane i nie posiadają przedrostków.

Inne układy jednostek miar

Linki zewnętrzne

  • Główny Urząd Miar
  • Oficjalna broszura BIPM na temat systemu SI
  • Tabela jednostek podstawowych i pochodnych (WZORY)
  • rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2006 r. w sprawie legalnych jednostek miar (Dz. U. z 2006 r. Nr 225, poz. 1638)
  • Przelicznik jednostek i miar dla układu SI

Przypisy

  1. ↑ Jednostki podstawowe na oficjalnej stronie Bureau International des Poids et Measures - http://www.bipm.org/en/si/base_units/
  2. ↑ Tabela przedrostków na stronie BIMP - http://www.bipm.org/en/si/si_brochure/chapter3/prefixes.html